در سایه ی ایزد منان شاد و موفق باشید

در بقچه قاصدک غمی پیچیده است                      در خلوت دشت ماتمی پیچیده است

با اشک و می و سه تار هم حل نشده است    این مشکل عشق یک کمی پیچیده است 

برگزیده ای از کتاب دکتر بختیاری

هرگز در نقاب زندگي نكنيد در خودتان باشيد.

کتاب جدید دکتر محمدرضا بختیاری                                                                           

 فهرست مطالب                                                                                                          

سپاس ........................................................................................................................... 1

پیشگفتار........................................................................................................................ 14

فولکلورچیست؟............................................................................................................ 25

رابطه موسیقی اصیل با موسیقی فولکلوریک ................................................................. 27

فرهنگ ایرانی و فولکلور............................................................................................... 30

پیدایش نوروز................................................................................................................ 31

نوروز و فلسفه آیین نوروزی........................................................................................... 34

سفره هفت سین و جنبه نمادین آن.................................................................................. 35

نوروز جشن ایران باستان................................................................................................ 42

چهارشنبه سوری ........................................................................................................... 43

میرنوروزی...................................................................................................................... 45

کاشتن سبزه................................................................................................................... 46

پوشیدن لباسنو............................................................................................................... 46

خوراک های نوروزی................................................................................................... 47

دید و بازدید های نوروزی.............................................................................................. 48

عیدی یا هدیه نوروزی.................................................................................................... 48

باورهای عامیانه ............................................................................................................. 49

شال اندازی..................................................................................................................... 50

فالگوش ایستادن............................................................................................................ 52

قاشق زنی....................................................................................................................... 52

حاجی فیروز.................................................................................................................... 52

روزهای مردگان و پنجشنبه آخر سال................................................................................ 53

سیزده بدر و نحس بودن  عدد سیزده................................................................................ 54

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان .................................................................................. 55

بیدارکردن برای سحری................................................................................................... 55

بانگ خروس................................................................................................................... 55

نقاره زدن........................................................................................................................ 56

بوق حمام....................................................................................................................... 56

توپ در کردن................................................................................................................. 56

مناجات........................................................................................................................... 57

نغمه ها و سرودها در ادبیات آذربایجانی........................................................................... 58

ختنه سوران....................................................................................................................... 60

فرهنگ در لغت و اصطلاحات آن................................................................................... 61

فولکلور یا ادبیات شفاهی................................................................................................ 65 آذربایجان  .................................................................................................................... 108

بایاتی ها ( بایاتیلار )........................................................................................................ 108

ویژگی های بایاتی ها...................................................................................................... 112

نغمه های شفاهی مردم آذربایجان.................................................................................. 133

ویژگی های ادبیات شفاهی............................................................................................ 135

نمونه هایی از فولکلور و ادبیات عامیانه......................................................................... 137

آداب و رسوم غذاها.................................................................................................... 138

انواع آش نذری........................................................................................................... 138

سفره ها و انواع آن...................................................................................................... 138

سمنو........................................................................................................................... 139

جشن های ایرانیان....................................................................................................... 141

اهمیت چهارشنبه سوری در فولکلور ایرانیان............................................................... 142

قاشق زنی در فولکلور ایران........................................................................................ 144

اهمیت نوروز در فرهنگ ایرانیان................................................................................. 144

سیزده بدر  از جشن های ایرانیان باستان........................................................................ 145

میرنوروز و حاجی فیروز در جشن باستان...................................................................... 146

آداب و رسوم خواستگاری و ازدواج........................................................................... 147

 بله برون...................................................................................................................... 147

مرگ و مراسم آن........................................................................................................ 148

نمونه های دیگر از فولکلور در ایران در مورد معالجات انواع بیماری ها....................... 149

معالجات کودکان........................................................................................................ 149

دفع مرض..................................................................................................................... 151

رفع دندان درد.............................................................................................................. 151

آداب خرافی دیگر....................................................................................................... 152

انواع موضوعات در ادبیات شفاهی...............................................................................153

ترانه هایی از جنوب شیراز............................................................................................ 154

دوبیتی هایی از کرمان.................................................................................................. 154

ترانه هایی از اهالی کوه بادامون................................................................................... 155

دوبیتی های محلی....................................................................................................... 155

انواع شعر در آذربایجان............................................................................................... 156

انواع شاعران ( شاعران روستا ).................................................................................... 157

انواع ترانه ها و بایاتی ها............................................................................................... 158

مضامین لالایی............................................................................................................ 158

لالایی آذربایجان........................................................................................................ 159

لالایی شیرازی ........................................................................................................... 159

دعای باران................................................................................................................. 160

نقش قصه در فولکلور................................................................................................ 162

اسطوره...................................................................................................................... 163

خیال و آرزو در داستان و اسطوره.............................................................................. 167

لطیفه......................................................................................................................... 170

افسانه ها ................................................................................................................. 174

قصه طنز و ویژگی های آن...................................................................................... 175

قصه خیالی و ذهنی................................................................................................... 178

داستان بلند............................................................................................................... 185

رمان......................................................................................................................... 185

قصه و روایت........................................................................................................... 186

متل........................................................................................................................... 186

ضرب المثل............................................................................................................. 190

ضرب المثل هایی که ریشه داستانی دارند................................................................ 195

نقش نمادین مفاهیم ، موجودات و حیوانات در فولکلور.......................................... 202

واژه ها و مفاهیمی که کاربرد فراوانی در امثال دارند .............................................. 206

انواع داستان های تمثیلی.......................................................................................... 214

داستان هایی غیرمستند که ریشه تاریخی ندارند......................................................... 215

داستان هایی که از متون ادبی گرفته شده اند............................................................ 215

انواع داستان ها  و امثال از حیث محتوا.................................................................... 215

منشاء داستان ها و امثال............................................................................................. 216

پند و اندرز و گفتار حکیمانه....................................................................................... 218

نمونه هایی از امثال و حکم در زبان عربی................................................................... 220

مثل در حکمت در فرهنگ فارسی.............................................................................. 239

مجموعه های مثل فارسی.......................................................................................... 241

مثل در قرآن............................................................................................................... 241

امثال و پند و اندرز در تعالیم اسلامی........................................................................ 247

نمونه هایی از امثال در آثار شاعران........................................................................... 257

امثال پیام دار............................................................................................................. 268

مثل هایی که پیام کلی دارند..................................................................................... 268

مثل هایی که ریشه ادبی دارند................................................................................... 269

مثل هایی که از زبان عربی گرفته شده اند ................................................................ 270

مثل های کوتاه ، مثل های بدون فعل........................................................................ 270

مثل هایی که مرکز ثقلشان با فعل است.................................................................... 270

مثل های پرسش و پاسخ از زبان حیوانات و انسان.................................................... 271

نمادین بودن حیوانات در امثال................................................................................. 271

مثل هایی که ریشه منظوم دارند............................................................................... 274

امثال منظوم............................................................................................................ 275

امثال داستانی.......................................................................................................... 279

مثل هایی که ریشه تاریخی دارند............................................................................ 283

مثل هایی جنبه کنایی دارند..................................................................................... 284

اصطلاحات کنایی و محاوره ای در میان اصناف..................................................... 293

اصطلاحات بانکی................................................................................................... 293

اصطلاحات قصابی................................................................................................. 293

اصطلاحات نظامی................................................................................................. 294

اصطلاحات رادیو و تلویزیون ............................................................................... 295

اصطلاحات ورزشی و زورخانه ای......................................................................... 295

اصطلاحات ترکی .................................................................................................. 295

کلمات کوتاه و تکیه کلام ها.................................................................................. 296

مثل های عربی در زبان فارسی................................................................................ 297

نمونه هایی از امثال که نقش کنایی و استعاری دارند................................................ 297

کاربرد آب در امثال................................................................................................ 298

واژه سگ در امثال.................................................................................................. 300

اصطلاحات کنایی امروزی...................................................................................... 300

نمونه هایی از ضرب المثل های آذربایجان............................................................... 310

موضوعات دیگر در ادبیات شفاهی.......................................................................... 318

نوازش کودکان....................................................................................................... 318

شمارش ها در فولکلور آذربایجان........................................................................... 318

تکرار جملات........................................................................................................... 319

شوخی ها.................................................................................................................. 320

ترانه ها ( ماهنی لار ).................................................................................................۲۱ 3

پیله کردن ها ( ساتاشمالار)......................................................................................... .32۱

قصه های عامیانه فارسی.............................................................................................. 323

ادبیات توده................................................................................................................ 323

سرودهای محلی........................................................................................................ 324

خاستگاه عاشیق ها.................................................................................................... 325

انواع شعر عاشیق ها................................................................................................... 328

استاد نامه ................................................................................................................. 331

پرسش و پاسخ  ( دییش مه لر )................................................................................. 331

نقش ادبیات شفاهی در زندگی مردم..........................................................................۴ 33

ویژگی های ادبیات شفاهی......................................................................................... 334

کتابنامه....................................................................................................................... 335

 سپاس

 شناسنامه کتاب

نام کتاب : فولکلور و ادبیات عامیانه

نویسنده : دکترمحمدرضا بختیاری

ویراستار : شیوا مصطفی زاده ( مدرس و کارشناس ارشد ادبیات فارسی )

تایپ : سودا بختیاری

ناشر : انتشارات ادیبان

چاپ نخست : تابستان 1386

شمارگان : 3300

بها :30000

ایمیل نویسنده : dr_bakhtiary@yahoo.com

­                                                3010 -315 - 0914

مراکز پخش:ارومیه- انتشارات ادبیان- صندوق پستی : 755-57155 

              تلفن (09144406168)( 2221709-0441 )

 کتابفروشی های: جهاد دانشگاهی- شریعتی- انتشارات دانشکده ادبیات- لوح و قلم – خانه کتاب و سایر کتابفروشی های ( ارومیه )

     فولکلور، عظیم ترین قاموس بشری و ناب ترین بخش از ادبیات و هنر ملل است که پیچیده ترین مفاهیم ، لطیف ترین عواطف و زیباترین احساسات انسانی به شکلی ساده و روان در آن نمودار می شود. هنر و ادبیات توده ، گنجینه زوال ناپذیری است که از افکار جمعی مردم نشأت می گیرد و کاخ بلند و باشکوهی از اندیشه بشری را بنیان می نهد.

      فولکلور ، نوای درونی هر ملتی است که با آن اندیشه متولد می شود و با آن رشد می کند و با آن زندگی را به پایان می برد. ادبیات شفاهی حاصل تلاش و دسترنج اقوام و ملل مختلفی است که در طول تاریخ با سختی ها و شداید رشد کرده اند و در لابلای سخت ترین شرایط از اعتقادات خود پاسداری کرده اند.

       فولکلور،آیینه ای است تمام نمای و تمام عیار که اخلاق ، کردار ، روحیات، منش ها ، آداب و رسوم ، سنن عاشقی و دلدادگی ، دشمنی ، کینه ، زشتی ها و زیبایی ها را می توان در آن مشاهده کرد. باید پذیرفت که ‌ماناترین وجاودانه ترین آفرینش های ادبی ملهم از فولکلور و ادبیات توده است. بی شک پاسداشت فرهنگ و هنر ایران ، این خطه قهرمان پرور و پهلوان خیز جزء لاینفک مسؤولیت های مردم ایران است.

کتاب های دیگر دکتر محمد رضا بختیاری:

1. چگونه معلم موفقی باشیم؟

                                             چاپ نخست 1384 / انتشارات ادیبان

2. آموزش مدرن ، تربیت برتر ، تدریس ON LINE

                                            چاپ نخست 1385/ انتشارت ادیبان

3  . جویبار حکمت ( مجموعه سخنان کوتاه )

                                              در آینده نزدیک منتشر خواهد شد

4 . پیمانه عشق ( دفتر نخست اشعار )

                                       در آینده نزدیک منتشر خواهد شد

5. شرح و توضیح جلد اول دیوان شمس (با اشاره به کنایات و تلمیحات و آیات و احادیث و داستان های اساطیری )

                                                               ( چاپ در آینده )